ΒΑΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΠΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ

ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥΣ

ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΟΡΕΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

 

ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Ορεινά Δημοτικά και Κοινοτικά Διαμερίσματα

 

Δήμος Δερβιζιάνων (Λάκκας Σουλίου) - Δ.Δ. Αχλαδέων

 

Υψόμετρο:

550μ

Πηγή: http://www.mapgreece.gr

 

 

Πληθυσμός:

278 κάτοικοι (46 οι Αχλαδιές, 45 οι Άνω Αχλαδιές, 89 η Βαδίστρα, 48 τα Κολλαίικα, 50 το Λεπάδιον)

Πηγή : Ε.Σ.Υ.Ε.- Μόνιμοι Κάτοικοι - Απογραφή 2001

 

 

Απόσταση από μεγάλο αστικό κέντρο:

42 χλμ. από Ιωάννινα

Πηγή : http://ee.admin.uoi.gr/km.htm

 

 

Ιστορικά στοιχεία:

Παλαιά ονομασία Τόσκεσι. Ιστορικά στοιχεία στις ιστοσελίδες :

http://6dim-ioann.ioa.sch.gr/nomos_perioxes.htm#souli  http://www.lakkasouliou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=41

 

 

Ιστορικά μνημεία - μουσεία:

  • Αρχαίο κάστρο «Καστρί» οικσμός Βαδίστρας

  • Οικιστικό συγκρότημα στρατώνα Αλή Πασιά (Τζιμαίικα) 1970 (ΥΑ ΥΠΠΕ/ΑΡΧ/Β1/Φ33/26895/771/7-7-1980 - ΦΕΚ 702/Β/25-7-1980)

  • Δημοτικό σχολείο Ιδρύματος Μελλά.

  • Έκθεση φωτογραφίας (πνευματικό κέντρο Λεπάδι)

  • Φρούριο στη θέση "Βάτιστα" Αχλαδεών (ΥΑ 15794/19-12-1961 - ΦΕΚ 35/Β/2-2-1962)

Πηγές : http://www.lakkasouliou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=40 και http://listedmonuments.culture.gr/monument.php?code=6652

 

 

Αξιόλογες εκκλησίες - Ι. Μονές:

  • Ιερά Μονή Κοίμησης της Θεοτόκου. Χτισμένη στους πρόποδες του όρους Ολύτσικα 2 χλμ. βόρεια του οικισμού. Παλαιότερα διέθετε μεγάλη περιουσία και συντηρούσε το σχολείο του χωριού. Το Καθολικό είναι τρίκλιτο βασιλικό με τρούλο και νάρθηκα και χρονολογείται το 1772. Στη νότια πλευρά υπάρχει χαγιάτι για στη δυτική κωδωνοστάσιο. Οι τοιχογραφίες του ναού έγιναν το 1810 από τον ζωγράφο και ιερέα Κωνσταντίνο και τους γιούς του, Ιωάννη και Χριστόδουλο από την Κορύτιανη. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, τα προσκυνητάρια και ο άμβωνας είναι επίσης του 19ου αι.

  • Ιερός Ναός Γενέσιο της Θεοτόκου - Παναγίας Λαμποβίθρας. Η εκκλησία υπήρξε παλαιότερα καθολικό μοναστηριού. Η χρονολογία ανέγερσης της δεν είναι γνωστή, αλλά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της επιβεβαιώνουν την παράδοση, ότι πρόκειται για βυζαντινό κτίσμα (πιθανόν του 13ου αι.) Οι τοιχογραφίες χρονολογούνται στο 17ο αι.(ΥΑ ΥΠΠΕ/Β1/Φ33/20692/487/17-5-1985 - ΦΕΚ 342/Β/31-5-1985)

Πηγές : http://www.nomioan.gr/%5Cdocs%5CTourism%5Cpresentation%20Gr.pdf http://www.lakkasouliou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=40

http://6dim-ioann.ioa.sch.gr/nomos_mones.htm#toskesi και http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=9472&v17=

 

 

Πολιτιστικές εκδηλώσεις - Πανηγύρια:

Αποκριάτικες Εκδηλώσεις

Αγίας Παρασκευής - 26 Ιουλίου

Κοίμηση της Θεοτόκου - 15 Αυγούστου

Αγίου Γεωργίου - Κινητή εορτή

Λαζάρου - Κινητή εορτή

Γιορτή Τσίπουρου

Πηγή : http://cultureportalweb.uoi.gr/

 

 

Ήθη - Έθιμα - Παραδόσεις:

Στη βρύση στα Τσερίτσαινα

Το τραγούδι που συνόδευε το χορό εξυμνούσε την παληκαριά των Σουλιωτών και χορευόταν από άνδρες και γυναίκες στην περιοχή «Λάκα Σούλι» με λαβή από τις παλάμες και λυγισμένους τους αγκώνες. Πρόκειται κι εδώ για ένα είδος «διπλού» χορού, αποτελείται δηλαδή από δύο διαφορετικά χορευτικά μοτίβα τα οποία εναλλάσσονται καθ’ όλη την διάρκεια του χορού.  

Πηγή : http://paroutsas.jmc.gr/dances/epiros/frames.htm

 

 

Γαστρονομία - Τοπικές Γεύσεις:

Γαλατόπιτα, κοφτόπιτα,  κολοκυθόπιτα, κρεατόπιτα, λαχανόπιτα, τυρόπιτα

Πληροφορίες για παραδοσιακές συνταγές της Λάκκας Σουλίου: http://www.epcon.gr/s/Fagita.asp

 

 

Τοπικά Προϊόντα:

 

 

 

Παραδοσιακά επαγγέλματα:

Κύρια δραστηριότητα η γεωργοκτηνοτροφία

 

 

Παραδοσιακός οικισμός:

Όχι

Πηγή : http://estia.minenv.gr/EXEC

 

 

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική:

Η δομή των οικισμών βασίζεται στη συνοικία που συγκεντρώνει το σύνολο των εγκαταστάσεων μιας διευρυμένης οικογένειας ή “φάρας”. Μερικές τέτοιες συνοικίες οργανώνονται γύρω από ένα κέντρο που μπορεί να είναι μια εκκλησία, μια πλατεία ή ακόμα και η οικία μιας ισχυρής οικογένειας. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του οικιστικού συστήματος είναι ο συνδυασμός των πολλών οχυρώσεων, τα μοναστήρια και τα πυργόσπιτα σε ένα ολοκληρωμένο σύνολο. Η θέση της περιοχής μεταξύ Ιωαννίνων και Σουλίου υπήρξε ο κύριος λόγος της αστάθειας που επικρατούσε στην περιοχή όσο και στον τρόπο ζωής. 

Πηγή : http://6dim-ioann.ioa.sch.gr/nomos_perioxes.htm#souli

 

  • Νερόμυλος επισκευασμένος Αγίας Παρασκευής

  • Κτιριακό συγκρότημα Νερόμυλου στη θέση ποτάμι (ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3538/4200/23-1-2002 - ΦΕΚ 141/Β/12-2-2002)

Πηγή: http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5070&v17=

  • Δημοτικό σχολείο Ιδρύματος Μελλά

Πηγή : http://www.lakkasouliou.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=40

Διατηρητέο πρώην Δημοτικό Σχολείο στην Αχλαδέα Ιωαννίνων(ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3819/55205/9-11-1995 - ΦΕΚ 968/Β/24-11-1995)

Πηγή : http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=9474&v17=

 

 

 

  • Οικιστικό συγκρότημα στρατώνα Αλή Πασιά (Τζημέικα) 1970.

    Βόρεια του χωριού στην άκρη απότομου γκρεμού με θέα προς τη Λάκκα Σούλι βρίσκεται μεγάλο κτίριο της Εποχής της Τουρκοκρατίας σε σχήμα Π, που αποκαλείται από τους ντόπιους Τζήμέικα. Το κτίριο έπαιξε σημαντικό ρόλο στους αγώνες των σουλιωτών κατά του Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Από αυτό η δυτική πτέρυγα είναι παλαιότερη, των αρχών του 19ου αι. Είναι κτισμένο με αργολιθοδομή και καλύπτεται με ξυλοστέγη και μαυρόπλακα. Παράθυρα με λίθινα τόξα, καταχύστρα επάνω από την τοξωτή είσοδο, πολεμίστρες και λίθινα φουρούσια κοσμούν τις εξωτερικές πλευρές. Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, το φρουριακό χαρακτήρα και τη στρατηγική του θέση, είναι γνωστό ότι χρησίμευε κατά καιρούς ως αμυντικό αντέρεισμα των Σουλιωτών στον αγώνα τους κατά του Αλή Πασά. Σήμερα είναι ετοιμόρροπο. (ΥΑ ΥΠΠΕ/ΑΡΧ/Β1/Φ33/26895/771/7-7-1980 - ΦΕΚ 702/Β/25-7-1980)

    Πηγές : http://6dim-ioann.ioa.sch.gr/nomos_mnimia.htm#axladea και http://listedmonuments.culture.gr/monument.php?code=6652

     

Η Αρχιτεκτονική της Ηπείρου

Φωτογραφίες παραδοσιακών κτισμάτων

Ηπειρώτικα Γεφύρια

Ηπειρώτες Μάστοροι

Λαϊκή Ζωγραφική

Οι περιβαλλοντικές παράμετροι στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική

Γλωσσάρι παραδοσιακής αρχιτεκτονικής

 

 

Διατηρητέα κτίρια:

  • Κτιριακό συγκρότημα Νερόμυλου στη θέση ποτάμι (ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3538/4200/23-1-2002 - ΦΕΚ 141/Β/12-2-2002)

Πηγή: http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=5070&v17=

  • Διατηρητέο πρώην Δημοτικό Σχολείο στην Αχλαδέα Ιωαννίνων(ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/3819/55205/9-11-1995 - ΦΕΚ 968/Β/24-11-1995)

Πηγή : http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=9474&v17=

 

 

Ντοπιολαλιά - Γλωσσικά ιδιώματα:

 

 

 

Βουνά:

Όρος Τόμαρος (1974 μ.)

 

 

Επιφανειακά - Υπόγεια νερά:

Αχέρων ποταμός

 

Αλπικές Λίμνες - Βάραθρα - Κολυμπήθρες

Χάρτης - Υδατικά Διαμερίσματα Ηπείρου, Υδατικοί πόροι, Ζήτηση νερού

Πηγή: Υπουργείο Ανάπτυξης - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού (www.axiosbios.gr)

 

 

Υπέδαφος:

Γεωλογία Ηπείρου

 

 

Χλωρίδα - Πανίδα:

 

 

 

Μονοπάτια:

 

 

 

Προστατευόμενες περιοχές - Μνημεία της φύσης:

Στην ευρύτερη περιοχή του νομού Ιωαννίνων βρίσκεται το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου το οποίο περιλαμβάνει τους Εθνικούς Δρυμούς της Βάλιας Κάλντας και του Βίκου-Αώου.

 

 

Αλληλεπίδραση περιβάλλοντος και τοπικού πολιτισμού:

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου - Περιβάλλοντος - Τοπικού Πολιτισμού Νομού Ιωαννίνων

 

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου - Περιβάλλοντος - Τοπικού Πολιτισμού

Προγράμματα που έχουν εφαρμοστεί στην περιοχή σχετικά με περιβάλλον και ανάπτυξη

 

 

Προβλήματα - Ανάγκες:

Προβλήματα - Ανάγκες της ευρύτερης περιοχής του Ν. Ιωαννίνων

Ορεινός τουρισμός. Προβλήματα - ανάγκες.

 

 

Ιστοσελίδες τοπικού ενδιαφέροντος:

 

 

 

 

Αναφορές:

Ειδική βιβλιογραφία

Αυγερινός, 2002. Το Σούλι, Αθήνα.

Κραψίτης Βασίλης, 1982. Η αληθική ιστορία του Σουλίου (1600-1803), Αθήνα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 1981. Τοπωνύμια του χωριού Τόσκεσι (Αχλαδέας) Λάκκας Σουλίου Ιωαννίνων, Ανάτυπο από την "Ηπειρωτική Εστία", Ιωάννινα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 1989. Θρύλοι και παραδόσεις Μοναστηρίου Αγίας Παρασκευής Αχλαδέας (Τοσκέσι), Γιάννινα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 1993. Η Λατρεία της Παναγίας και η ζωή των κατοίκων του χωριού Αχλαδέας (Τόσκεσι) Λάκκας Σουλίου Ιωαννίνων. Ιστορία - Παράδοση - Θρύλος - Περιγραφή - Τέχνη, Ιωάννινα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 1995. Το Χρονικό Μικρού Ευεργέτη - Ο Γρηγόρης Ζήκος - Σελίδες από τη Λάκκα Σούλι, Γιάννενα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 1997. Θέματα και Μορφές από τη Λάκκα Σούλι, Ιωάννινα.

Μαρκόπουλος Σπύρος, 2001. Ανοιχτοί Δρόμοι - Σελίδες από τη Λάκκα Σούλι, Ιωάννινα.

Μουσελίνης Σπύρος, 2001. Η Λάκκα του Μπότσαρη, (Οροθεσία, εποχή λίθου και χαλκού, μορφή του εδάφους, φυτά - ζώα, ιστορικά, αρχαιότητες, μονές παλιοί ναοί, χωριά), Γιάννινα.

Μπέττης Στέφανος, 2005. Λακκασουλιωτικά ή Για την περιοχή της άλλοτε επαρχίας Τσερκοβίστας Λάκκα Σούλι και τα 36 χωριά της (Από την αρχαιότητα ως το 1913), Γιάννινα.

Παπακώστας 'Αγγελος (επιμ.), Αρχεία Ηπειρωτικής Ιστορίας, Απομνημονεύματα Σουλιώτου Αγωνιστού του 1821 Σ. Τζίπη. Γραμμένα από τον κουμπάρο του Δουσμάνη, Από αντίγραφο Ιστορικών Αρχείων Γιάννη Βλαχογιάννη, Εκδόσεις Δωδώνη.

Περάθης Μιχάλης, Σουλιώτες, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Ι.Δ. Κολλάρου και Σια Α.Ε.

 

Γενική βιβλιογραφία Νομού Ιωαννίνων  

Επιστροφή